Przez lata Centrum PISOP wspierało sektor społeczny poprzez Poradnictwo, Informacje Szkolenia Organizacji Pozarządowych. Dziś działamy szerzej. Na styku sektorów. Łączymy ludzi, instytucje i idee.
Instytut to przestrzeń współpracy, wiedzy i realnego wpływu. Badamy, prowadzimy procesy społeczne i łączymy organizacje pozarządowe, samorządy, biznes i naukę.
Pozarządowy Instytut Społeczeństwa Obywatelskiego i Partnerstwa to naturalne rozwinięcie ponad 25 lat doświadczeń Centrum PISOP. Pierwszym dużym przedsięwzięciem Instytutu jest ogólnopolskie badanie finansowania organizacji pozarządowych i powstająca na jego podstawie Mapa Finansowania NGO.
Sprawdziliśmy, skąd organizacje pozyskują środki, jak planują finanse i co ułatwia albo utrudnia im stabilne działanie. Badanie objęło ankietę i wywiady pogłębione z liderkami i liderami NGO.
Ankieta ilościowa i wywiady pogłębione z organizacjami z całej Polski.
Opracowanie Mapy Finansowania NGO i Modelu Canvas przechodzi konsultacje.
Mapa Finansowania NGO jako praktyczne narzędzie dla organizacji i osób, które je wspierają.
Wybrane wyniki ankiety, którą rozpoczęło 260 organizacji, a pełne odpowiedzi przekazało 214. Liczby pochodzą z raportu „Mapowanie finansowania organizacji pozarządowych”. Więcej w publikacjach.
Ponad połowa organizacji (56,5%) miała budżet do 200 tys. zł, a 17,8% powyżej 1 mln zł.
68,2% organizacji planuje finanse najwyżej na rok albo wcale, a 38,3% nie ma żadnych zabezpieczonych środków.
Planowanie finansów
Zabezpieczone środki
| Planowanie finansów | Zabezpieczone środki | |
|---|---|---|
| brak, działanie na bieżąco | 24,3% | 38,3% |
| do 1 roku | 43,9% | 39,3% |
| 1–3 lata | 22,0% | 14,5% |
| ponad 3 lata | 4,2% | 3,3% |
| trudno powiedzieć | 5,6% | 4,7% |
Dotacje samorządowe to najczęstsze źródło finansowania. Korzystało z nich 71,5% organizacji.
Środki UE i dotacje samorządowe to średnio ponad 40% budżetu organizacji, które z nich korzystają. Darowizny, składki i 1,5% podatku to w typowej organizacji około 5% budżetu.
Trzy na cztery organizacje nie mają spisanej strategii finansowej ani innych dokumentów strategicznych.
Strategia finansowa
Inne dokumenty strategiczne
| Strategia finansowa | Inne dokumenty strategiczne | |
|---|---|---|
| nie ma | 71,5% | 74,8% |
| ma | 28,5% | 25,2% |
Najczęściej prezes lub cały zarząd. Wyspecjalizowaną osobę do spraw finansów lub rozwoju wskazało 5,6% organizacji.
Księgowość prowadzi biuro rachunkowe w 55,1% organizacji, a w 24,3% osoba członkowska.
Organizacje dzielą się na trzy niemal równe grupy.
Ponad połowa organizacji chce dotrzeć do większej liczby odbiorców i sięgnąć po nowe źródła finansowania.
Źródło: Pozarządowy Instytut PISOP, „Mapowanie finansowania organizacji pozarządowych. Raport z badań ilościowo-jakościowych”, 2026; badanie ankietowe CAWI, n = 214. Najedź na słupek albo go dotknij, żeby zobaczyć szczegóły.
Nie ma jednego modelu finansowania odpowiedniego dla wszystkich organizacji. Mapa pokazuje sześć profili, czyli charakterystycznych logik działania i finansowania NGO oraz możliwości, warunki i ryzyka typowe dla każdego z nich. Działa jak kompas, a nie gotowa instrukcja.
Każdy profil opisujemy w ośmiu wymiarach. Rozwiń profil, żeby zobaczyć ich skrót. Organizacja może łączyć cechy kilku profili.
Lokalna skala jest tu świadomym wyborem. Rozwój nie musi oznaczać większego budżetu, zatrudnienia ani szerszego obszaru działania.
Dobre dofinansowanie to niekoniecznie największe, lecz takie, które pasuje do skali działań, dostępnego czasu i możliwości osób zaangażowanych.
Regularne usługi: od pomocy społecznej, wsparcia osób z niepełnosprawnościami i rodzin po edukację, sport i integrację migrantów. Finansowanie publiczne jest tu zwykle podstawą, ale nie zawsze pokrywa pełne koszty.
Finansowanie powinno być dopasowane do usługi, jej kosztów i potrzeb odbiorców, a nie odwrotnie.
Cel społeczny realizowany przez rynek, np. miejsca pracy dla osób zagrożonych wykluczeniem albo większa dostępność usług. Misja zależy od sprawności modelu gospodarczego, a działalność gospodarcza musi zachować sens społeczny.
Profil nie polega na zastąpieniu grantów sprzedażą, lecz na dopasowaniu mechanizmów finansowania do poszczególnych elementów misji.
Opiera się na relacjach, zaufaniu i identyfikacji ludzi z misją. Darczyńca nie jest wyłącznie źródłem pieniędzy, może stać się częścią społeczności skupionej wokół celu.
Stabilność fundraisingu zależy od trwałości relacji z darczyńcami, a nie tylko od wysokości zebranych kwot.
Tworzy wiedzę, prowadzi badania, rzecznictwo, działania strażnicze i interwencyjne. Efekty jego pracy mają charakter systemowy i rzadko da się je powiązać z przychodem od odbiorcy.
Kluczowe jest finansowanie podstawowej zdolności organizacji do działania, a nie tylko kolejnych projektów.
Regularne zajęcia sportowe, rekreacyjne, edukacyjne lub rozwojowe dla dzieci, młodzieży i dorosłych. Model łączy opłaty uczestników albo składki członkowskie z dotacjami publicznymi.
Samo pozyskanie środków nie gwarantuje regularnych zajęć. Stabilność zależy też od stałej grupy uczestników, kadry i infrastruktury.
Skrót z opracowania Mapy Finansowania NGO, które przechodzi konsultacje eksperckie. Pełna wersja ukaże się wraz z publikacją Mapy.
Canvas przekłada wiedzę z Mapy na sytuację konkretnej organizacji. Pomaga odpowiedzieć na pytanie, czy i na jakich warunkach jesteśmy gotowi pozyskiwać środki od danego płatnika: administracji publicznej, biznesu, darczyńców albo klientów. Fundamentem jest Canvas misyjny, a cztery kolejne opisują strumienie przychodów.
Canvas Modelu Finansowania NGO to Canvas „płatnika”: czy jesteśmy gotowi, aby pozyskiwać środki od tego konkretnego płatnika – administracji, biznesu, darczyńcy albo klienta?
fundament organizacji
Liczą się: zgodność z celami programów i strategii, potrzeby mieszkańców, rezultaty i trwałość.
Liczą się: wartość biznesowa, partnerstwo i wspólne korzyści.
Liczą się: emocje, zaufanie, wspólne wartości i realny wpływ na zmianę.
Liczą się: nie tylko cel społeczny, ale też jakość oferty.
Każda karta ma 9 pól, ponumerowanych w kolejności pracy: od odbiorców i wartości, przez relacje i kanały, po zasoby, partnerów i koszty.
Jaki problem społeczny rozwiązujemy? Dla kogo naprawdę istniejemy i jaką zmianę robimy? Co się stanie, jeśli nas nie będzie?
Tu klientem jest system. Mówimy językiem wskaźników, polityk i efektów. Liczą się zgodność z celami programów, strategii wg potrzeb mieszkańców, rezultaty i trwałość.
Patrzymy oczami sponsora. Nie mówimy o naszej misji, tylko o jego korzyściach ze współpracy z nami.
Jaki problem społeczny rozwiązujemy i dla kogo jest on równie ważny? Czy misja jest klarowna i ważna dla szerokiego grona odbiorców, tzw. plemienia skoncentrowanego na problemie?
Patrzymy oczami klienta. Nie mówimy tylko o naszej misji, ale o jakości naszych usług i produktów.
Model opiera się na Business Model Canvas (BMC), narzędziu do wizualnego przedstawienia modelu działania organizacji lub firmy, opracowanym przez Alexandra Osterwaldera i Yves’a Pigneura i opisanym w książce Business Model Generation (2010). Canvas NGO pomaga uporządkować sposób działania, rozpoznać zasoby, partnerów i odbiorców oraz zastanowić się, jak finansować realizację misji i rozwój.
Raport z badania „Mapowanie finansowania organizacji pozarządowych” jest już dostępny w wersji ostatecznej. O koncepcji Mapy i o warunkach finansowania sektora pisała też na łamach ngo.pl Dorota Surma.
Raport z badań ilościowo-jakościowych: skąd organizacje biorą pieniądze, jak planują finanse, kto za nie odpowiada i co różnicuje wyzwania, z którymi się mierzą. Ankieta 214 organizacji i 31 wywiadów pogłębionych, 43 strony. Licencja CC BY 4.0.
Mapa jest na etapie konsultacji. Zapraszamy organizacje na spotkanie konsultacyjne online, na którym pokażemy wyniki badania, omówimy profile finansowania i zbierzemy Wasze uwagi do ostatecznej wersji.
Zbieramy dane o sektorze społecznym i przekładamy je na praktyczne wnioski.
Prowadzimy procesy społeczne i międzysektorowe.
Współtworzymy rozwiązania razem z partnerami.
Łączymy NGO, samorządy, biznes i środowisko naukowe.
Włączamy mieszkańców w sprawy lokalne.
Badanie realizuje zespół Centrum PISOP we współpracy ze środowiskiem naukowym. Autorką koncepcji Mapy Finansowania NGO jest Dorota Surma.
autorka Mapy Finansowania NGO, ekspertka ds. finansów NGO
wsparcie merytoryczne; Katedra Socjologii i Etyki Gospodarczej, Uniwersytet Ekonomiczny w Poznaniu
badaczka, ekspertka sektora NGO
badaczka, ekspertka sektora NGO
Dziękujemy wszystkim organizacjom, które wypełniły ankietę i znalazły czas na rozmowę z nami! Bez Waszych odpowiedzi ta mapa by nie powstała:
Napisz albo zadzwoń. Odpowiemy na pytania o Mapę Finansowania NGO i współpracę z Instytutem.
Projekt sfinansowany przez Fundację PKO Banku Polskiego.